Edukacja ekologiczna dzieci - rola szkoły czy rodziców? (okiem psychologa)

Wpisany przez Dorota Zarczuk poniedziałek, 12 lipca 2010 16:09

Jest to pytanie interesujące, z serii tych źle postawionych. Moim zdaniem na miejscu „czy" powinno pojawić się "i", a pełna odpowiedź brzmieć: jest to rola i szkoły i rodziców i jeszcze mediów, polityków, ustawodawstwa, przedsiębiorców oraz ludzi dorosłych nie posiadających dzieci, ale mających, poprzez rozmaite postawy własne i zachowania, wpływ na kształtowanie dziecięcych wyobrażeń o świecie. Wpływ niemały, gdyż dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację faktów. A fakty są takie, że świat ludzi dorosłych jest niespójny, co dzieci oczywiście wyłapują bezbłędnie i co prowadzi wcześniej czy później do powstawiania wątpliwości oraz stawiania pytań o słuszność, sens, tudzież rację. Im więcej spójnych, czyli jednoznacznych co do treści przekazu i charakteru promowanych wartości, elementów, tym większy i szerszy zasięg pozytywnego edukującego oddziaływania. To zasada uniwersalna, odnosząca się nie tylko do edukacji ekologicznej dzieci.

Wracając jednak do roli szkoły i rodziców w kontekście edukacji ekologicznej, można postawić pytanie inaczej, a mianowicie zapytać, które z tych środowisk - szkoła, czy rodzinny dom - mają wpływ silniejszy? Ja wskazałabym na dom rodzinny, czyli to wszystko, co w sprawie ekologii mówią i robią rodzice, zwłaszcza w tzw. życiu codziennym, na oczach swoich dzieci, oczywiście.

W omawianym kontekście nie to jest jednak najważniejsze. Rola szkoły jest inna niż rodziców, a rola rodziców inna, niż szkoły. Jeszcze inna jest rola mediów, polityków, ustawodawców i osób „postronnych". Dopiero wszystkie te strony razem wespół tworzyć mogą obraz pełny (i w związku z tym silny, jednoznaczny przekaz). Na tle w ten sposób zarysowanej matrycy, najważniejszy wydaje się przekaz rodzinny i szkolny razem wzięte. Jaką więc rolę pełni (a może raczej pełnić powinna?) rodzina, a jaką szkoła w kształtowaniu pro-ekologicznych postaw naszych pociech?

Rodzina dostarcza przede wszystkim postaw i wartości, szkoła - wiedzy i umiejętności (co nie znaczy, że dziecko konkretnych umiejętności nie nabywa też w rodzinie, albo że w szkole nie nabywa postaw czy wartości). Bardziej chodzi mi o siłę oddziaływania każdej z tych - nazwijmy to: instytucji - w wymienionych obszarach.

Młodemu człowiekowi do poszanowania szeroko pojętego środowiska naturalnego i do wiary w sens prowadzenia pro-ekologicznego trybu życia, potrzebne są i konkretne wartości (rozumiane jako głębokie przekonanie o tym, co jest w życiu ważne) i postawy (rozumiane jako stosunek do konkretnych zagadnień, rozwiązań, problemów i możliwości) i konkretna wiedza i umiejętności stosowania tej wiedzy w praktyce.

Istnieje jeszcze coś takiego jak motywacja. Motywacja jest potrzebna do tego, aby - przy całej wiedzy, jaką się posiada, oraz przy posiadaniu umiejętności dających możliwość stosowanie tejże wiedzy w życiu - mieć tzw. chciejstwo. Moim zdaniem owo chciejstwo bierze się między innymi ze spójności pomiędzy wartościami, jakie dzieciom zaszczepiamy a tym, co podsuwa im życie - w domu, szkole, u sąsiadów, w mediach i na ulicy.

Wniosek? Dzieciom trzeba własną postawą pokazywać sens ekologii - to rada dla rodziców. O ekologii trzeba też opowiadać i cierpliwie odpowiadać na pojawiające się pytania. W ten sposób dziecko samo sobie „zrobi" ekologiczny światopogląd. A co ze szkołą? Cóż, trzeba jej konsekwentnie stawiać wymagania eko-edukacyjne. Podobnie, jak trzeba je stawiać ustawodawstwu, mediom i przedsiębiorcom.

----------
Warto przeczytać:
Gra warta świeczki czyli co robić, gdy nasze dziecko sięga po „śmieciowe żarcie", a kręci nosem na zdrowe jedzenie? - okiem psychologa,
Czym skorupka za młodu nasiąknie czyli jak uczyć dzieci pro-ekologicznych postaw.

Więcej artykułów z pogranicza psychologii i ekologii w dziale ekoPSYCHOLOGIA.

Warto również odwiedzić dział ekoDZIECKO.

Zdjęcie: kartonowe meble dziecięce francuskiej marki Carton Design/carton-design.fr

Komentarze

Imię/nick *
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Wyślij komentarz