Techniki antystresowe okiem psychologa (2) – czym jest stres i jakimi technikami sobie z nim skutecznie radzić

Wpisany przez Dorota Zarczuk piątek, 08 kwietnia 2011 12:32

Kontynuując rozpoczęty tematem medytacji dwuodcinkowy cykl poświęcony technikom antystresowym, warto przypomnieć w skrócie czym jest stres od strony biologicznej i fizjologicznej, gdyż u źródeł tej wiedzy znajdują swoje korzenie również rozmaite techniki antystresowe.

Otóż stres jest normalną, biologiczną (fizjologiczną) reakcją człowieka na czynniki stresujące, czyli takie, które powodują stres właśnie. Pojawienie się stresora wywołuje natychmiastową, bezwarunkową reakcję - serce zaczyna szybciej pracować, przyśpiesza tętno, rośnie ciśnienie krwi, z wątroby uwalniane są zapasy tłuszczów i cukru zasilające mięśnie w energię. Rozszerzają się niektóre naczynia krwionośne, inne w tym czasie ulegają skurczeniu (np. układ pokarmowy). Następuje zwiększenie krzepliwości krwi, inne czynności fizjologiczne zostają w tym czasie zahamowane (np. obniża się poziom kwasu solnego w żołądku).

Wszystko to razem stanowi reakcję obronną - mobilizuje układ nerwowy i hormonalny do stawiania czoła przeciwnościom. Dlatego też, w pierwszym etapie po zadziałaniu bodźca stresującego o umiarkowanej sile, występuje wzrost intensywności i tempa działań, przyśpieszenie procesów myślenia, pamięci, koncentracji, co sprzyja wykorzystaniu w pełni możliwości jednostki. Jeśli jednak stres jest zbyt silny i utrzymuje się zbyt długo organizm męczy się i wyczerpuje, mobilizujące napięcie w mięśniach w rezultacie powoduje ich usztywnienie, spada koncentracja uwagi. Wreszcie pojawia się dotkliwe uczucie zmęczenia, które w skrajnych przypadkach nie ustępuje pomimo prób wypoczynku. Techniki antystresowe w dużym stopniu nawiązują do owego napięcia. Ich celem jest zmniejszenie go i uwolnienie z mięśni, co daje odprężenie i pozwala nam odpocząć efektywnie.

Jednym z najlepszych sposobów rozładowania napięcia nagromadzonego w ciele w wyniku stresu jest ruch i wysiłek fizyczny - gimnastyka, rozciąganie, napinanie i rozluźnianie mięśni. Można więc rozładować napięcie biegając, ćwicząc na siłowni, jeżdżąc na rowerze, tańcząc czy chodząc na zajęcia sportowe. Każda forma ruchu bardzo jest tutaj pomocna i pożądana. Natomiast jako ćwiczenie antystresowe zastępujące gimnastykę można zastosować ćwiczenie relaksacyjne polegające na napinaniu i rozluźnianiu poszczególnych partii mięśni w określonej kolejności: od dołu do góry albo od góry do dołu (czyli np. mięśnie głowy, twarzy, karku, ramion, przedramion itd. - po kolei coraz niżej). W wersji skróconej ograniczyć się można do napinania i rozluźniania tylko niektórych partii mięśni (na przykład zaciskając i rozluźniając szczęki oraz okolice ust możemy odprężyć się siedząc za biurkiem w pracy).

Inna grupa ćwiczeń antystresowych to ćwiczenia oddechowe. Stres często powoduje spłycenie i przyspieszenie oddechu zwłaszcza w początkowej fazie, potem (wtórnie) spłycenie oddechu z powodu długo utrzymującego się skurczu mięśni okolic brzucha. Kontrolowany, głębszy i wydłużony oddech pozwala uwolnić napięcie, działa uspokajająco i odprężająco. W tym celu, w najprostszej wersji, wystarczy wziąć kilka głębszych oddechów mocno „zaciągając się" powietrzem, następnie wolno i również głęboko wydychając je. Można również nad oddechem pracować bardziej systematycznie. Ponieważ jednak o oddechu była już mowa wcześniej - tego tematu nie będziemy tu poszerzać.

Kolejną dobrą praktyka antystresową jest masaż. Na potrzeby własne i we własnym zakresie możemy wykonywać automasaż głowy, twarzy, karku i przedramion. Jedna ze znanych, prostych metod zaleca wykonywanie masażu np. skroni i czoła przy pomocy opuszków palców. Masujemy wówczas wskazane okolice ruchami okrężnymi. Możemy też skorzystać z masażu w gabinecie specjalisty, co pozwala rozszerzyć zakres masażu również na inne partie ciała. Co daje masaż i dlaczego jest polecany jako technika antystresowa? Otóż masaż w sposób zasadniczy polega na ugniataniu mięśni, co bardzo skutecznie rozluźnia je i uwalnia z nich napięcie, które - warto to dodać - jest niczym innym, jak chronicznym skurczem. Mięśnie pod wpływem ugniatania rozkurczają się i napięcie (czyli przykurcz) się z nich uwalnia, dając uczucie ulgi i odprężenia.

Na zakończenie warto dodać, że - poza wyżej wymienionymi trzema głównymi grupami technik antystresowych - poważnie ten temat traktując, nie sposób nie wspomnieć o prowadzeniu zdrowego trybu życia, rozumianego jako wysypianie się, ograniczanie używek, zdrowe odżywianie (rozumiane jako jedzenie żywności świeżej i jak najmniej przetworzonej, niezapychanie się pustymi kaloriami, niejedzenie późnym wieczorem i, ogólnie, nieprzejadanie). Brak snu, brak ruchu, jedzenie byle czego i byle jak, palenie papierosów, nadmierne picie alkoholu (a nawet kawy) zwiększają naszą podatność na działanie „stresogenów" i zmniejszają naszą odporność ogólną. Podejmując wysiłek, aby zadbać o siebie warto jest zadbać w sposób całościowy - od trybu życia poczynając na technikach antystresowych kończąc (logika podsuwa, że nie odwrotnie bynajmniej).

----------
Artykuł powiązany tematycznie:
Techniki antystresowe okiem psychologa (1) - medytacja: czym jest, jak działa, czy jest bezpieczna.

Warto również przeczytać:
Psycholog radzi: jak oddychać, by oddychać zdrowo,
Badania mówią: Ekologiczny tryb życia ma zbawienny wpływ na naszą psychikę - dlaczego tak się dzieje?

Więcej artykułów z pogranicza psychologii i ekologii w dziale ekoPSYCHOLOGIA.

Komentarze

Imię/nick *
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Wyślij komentarz