Ekologia głęboka – a co to takiego?

Wpisany przez Ekoistka.pl - redakcja wtorek, 25 maja 2010 14:19

Nurt filozofii głębokiej ekologii powstał na początku lat 70-tych XX w. Jego inicjatorem był norweski filozof Arne Naess (1912-2009). To on po raz pierwszy użył tego terminu, chcąc określić ogólną postawę człowieka względem środowiska naturalnego, przeciwstawiającą się odwiecznemu antropocentryzmowi i związanej z nim koncepcji instrumentalnego, konsumpcyjnego traktowania przyrody przez człowieka.

„Konsumpcyjna kultura człowieka XX i XXI wieku oparta jest na przekonaniu, że człowiek stanowi centrum świata i wszelkie podejmowane przez niego działania powinny być zgodne z jego (niejednokrotnie jedynie doraźnymi) potrzebami. Ten jednostronny i ślepy antropocentryzm jest przyczyną wszelkiego zła, jakie wyrządzane jest przyrodzie i kryzysu, który dotyka samego człowieka. Nawet w kwestiach tak szeroko promowanej od kilkudziesięciu lat ekologii (płytkiej ekologii) nie jesteśmy w stanie uwolnić się od ludzkiego punktu widzenia. Brak nam całościowej wizji otaczającego nas świata - jesteśmy wielkimi egoistami, będąc jedynie częścią ogromnej całości." - czytamy na stronie Pracowni Na Rzecz Wszystkich Istot.

Głęboka ekologia stanowi inne spojrzenie - głębsze, szersze i z zupełnie innej perspektywy - na kwestię ochrony przyrody oraz życia ludzkiego niż tzw. płytka ekologia. Problemy ekologiczne rozważa w sposób filozoficzny, opierając się na teorii bytu, teorii wartości i etyce. Podstawą głębokiej ekologii jest umiejętność zadawania tzw. głębokich pytań, np. Dlaczego żyjemy tak, jak żyjemy? Dlaczego niszczymy przyrodę? Które z wartości naprawdę, niezbędnie potrzebujemy? A które wartości dotyczą zaledwie komfortu i powierzchownej zabawy? Co to jest właściwy sposób życia?

Podsumowaniem przemyśleń dotyczących ekologii głębokiej autorstwa amerykańskiego przyrodnika z przełomu XIX i XXw. John'a Muir'a, amerykańskiego filozofa i działacza ekologicznego George'a Sessions'a oraz wspomnianego wcześniej Arne'go Naess'a było sformułowanie ośmiu zasad ekologii głębokiej - podajemy za Pracownią na Rzecz Wszystkich Istot:
1. Pomyślność oraz rozwój ludzkiego i pozaludzkiego życia na Ziemi są wartościami same w sobie (wartościami immanentnymi, przyrodzonymi) niezależnie od użyteczności pozaludzkich form życia dla człowieka.
2. Bogactwo i różnorodność form życia przyczyniają się do urzeczywistnienia tych wartości i same w sobie są wartościami.
3. Ludzie nie mają prawa ograniczania tego bogactwa i różnorodności, chyba że chodzi o zaspokojenie ich żywotnych, istotnych potrzeb.
4. Rozwój pozaludzkich form życia wymaga zahamowania wzrostu liczebności populacji ludzkiej. Rozkwit życia i kultury człowieka daje się pogodzić z takim obniżeniem.
5. Oddziaływanie człowieka na inne formy życia jest obecnie zbyt duże, a sytuacja ta gwałtownie się pogarsza.
6. Wymaga to poważnych zmian, szczególnie ekonomicznych, technologicznych i ideologicznych. Nowa sytuacja będzie całkowicie odmienna od obecnej.
7. W sferze ideologicznej chodzi przede wszystkim o ograniczenie wzrostu materialnego standardu życia na rzecz jakości życia. Wytworzy się głęboka świadomość różnicy miedzy tym, co ilościowo i jakościowo wielkie.
8. Ci, którzy zgadzają się z powyższymi założeniami, powinni czuć się zobowiązani do podjęcia pośrednich lub bezpośrednich działań na rzecz wprowadzenia w życie tych niezbędnych zmian.

Osoby chcące pogłębić swoją wiedzę z zakresu ekologii głębokiej, mogą sięgnąć po książkę pt. „Ekologia głęboka. Żyć w przekonaniu, iż Natura coś znaczy", której autorami są Bill Devall i George Sessions. Książka ukazała się w 1985 r. w USA (tytuł oryginału: „Deep Ecology. Living as if nature mattered"), w Polsce została wydana w 1994 r. przez Wydawnictwo Pusty Obłok. W 2008r. z kolei została wydana książka Ryszarda (Rysia) Kulika pt. „Odkrywanie natury. Praktyka głębokiej ekologii". Książkę wydała Pracownia Na Rzecz Wszystkich Istot - jest ona dostępna bezpłatnie w formie elektronicznej (pdf do pobrania na stronie pracowni) lub drukowanej (wówczas płaci się za koszty wysyłki). Więcej o książce Ryszarda (Rysia) Kulika piszemy w artykule pt."Wakacyjne eko-lektury - siedem książek, które warto przeczytać podczas urlopu (jeśli tego jeszcze nie zrobiłyśmy)".

----------
Warto przeczytać:
Wakacyjne eko-lektury - siedem książek, które warto przeczytać podczas urlopu (jeśli tego jeszcze nie zrobiłyśmy),
Ekoturystyka dla początkujących - definicja, organizacje, certyfikacje, publikacje.

Więcej książek o tematyce ekologicznej w dziale ekoKSIĄŻKI.

Zdjęcie: commons.wikimedia.org

Komentarze

Imię/nick *
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Wyślij komentarz