Rolnictwo biodynamiczne czyli rolnictwo w zgodzie z fazami słońca i księżyca

Wpisany przez Ekoistka.pl - redakcja poniedziałek, 01 lutego 2010 09:57

Ekologiczna i biodynamiczna uprawa roślin są zazwyczaj omawiane wspólnie, a pojęcia te są traktowane wymiennie. W rzeczywistości kryją się za nimi nieco inne metody, choć ich cechą wspólną jest oczywiście to, że opierają się na uprawie roślin z poszanowaniem gleby jako takiej oraz środowiska naturalnego jako całości, czyli m.in. na rezygnacji ze sztucznych nawozów i środków ochrony roślin, oraz na wykorzystaniu naturalnych mechanizmów wspierających, istniejących w ekosystemie. I to zarówno na etapie doboru gatunków roślin, jak i przy zabiegach przeprowadzanych wokół nich.

Podstawową różnicą pomiędzy uprawą ekologiczną i biodynamiczną jest to, że uprawa biodynamiczna wychodzi „poza Ziemię". Oparta jest bowiem na założeniu, że na to, czy i jak rośliny rosną wpływ ma również kosmos i układ planet, w tym położenie słońca i księżyca względem Ziemi.

Jeśli przyjrzymy się starym powiedzeniom dot. zajęć ogrodniczych czy prac gospodarskich, szybko zauważymy dużą wagę, jaką przypisywano rytmowi słonecznemu, a także księżycowemu. Wiele z w/w mądrości ludowych, zwłaszcza tych dot. działania słońca, zweryfikowano naukowo, potwierdzając ich słuszność. Kwestia wpływu księżyca jest bardziej kontrowersyjna, choć dostrzeżono, że bywa on odpowiedzialny za pewne zachowania zwierząt czy stany emocjonalne ludzi, a także za szybkość wzrostu roślin i ich dorodność.

Rolnictwo biodynamiczne opiera się na ścisłym przestrzeganiu rytmów słońca i księżyca. Rytm słoneczny, który jest rytmem rocznym, jest najważniejszy, bo najbardziej wpływa na wzrost roślin i rozwój zwierząt. Rytm księżyca - miesięczny - pełni rolę komplementarną.

Co miesiąc księżyc odbywa „wędrówkę", której najważniejszymi punktami są: nów (księżyc znika całkowicie tj. jest niewidoczny), pełnia oraz dzień I i III kwadry. Terminem „księżyc przybywający" określa się przechodzenie księżyca z nowiu do pełni, a terminem „księżyc ubywający" przechodzenie z pełni do nowiu.

Rolnicy, ogrodnicy i działkowicze, którzy w danym roku planują swoje prace w zgodzie z zasadami rolnictwa biodynamicznego, korzystają z gotowych kalendarzy na dany rok (np. „Kalendarz biodynamiczny" wyd. Działkowiec lub „Ekologiczny poradnik księżycowy" wyd. Gaj).

Ogólne zasady są następujące:

- księżyc przybywający to najlepszy czas do siania, sadzenia roślin jednorocznych, zwłaszcza tych, które wydają plony nad ziemią. To także dobry moment na przesadzanie drzew owocowych, ścinanie zrazów i szczepienia. Korzystnie jest w tym okresie zbierać liście ziołowe, kwiaty, warzywa liściowe i owoce.

- księżyc ubywający to najlepszy czas do sadzenia, siania roślin wieloletnich owocujących pod ziemią. To również moment na przesadzanie roślin wieloletnich - bylin i cebul. Korzystnie jest w tym okresie zbierać rośliny owocujące pod ziemią (bulwy, korzenie, cebule), a także korzenie ziół. Zbiory te, w przeciwieństwie do siewów, można kontynuować aż do nowiu.

- nów to czas niekorzystny dla prac „wokół roślin", dlatego należy się wówczas wstrzymać się od jakiegokolwiek siewu czy sadzenia.

- niekorzystne dla siewu i sadzenia są również: pełnia oraz dni I i III kwadry.

Warunkiem zdrowego wzrostu roślin - nie tylko w rolnictwie eko czy biodynamicznym, ale w rolnictwie w ogóle - jest gleba dobrej jakości. Należy więc dążyć do osiągnięcia gleby bogatej w próchnicę, o ciemnym zabarwieniu, miałkiej i żyznej. Im gleba bliższa temu „idealnemu stanowi", tym łatwiejsza jest praca ogrodnika. Rolnictwo biodynamiczne zakłada, że ten „idealny stan" gleby można osiągnąć przede wszystkim poprzez wspieranie rozwoju najróżniejszych organizmów żywych w glebie. Stąd ostrożne rekomendacja zaniechania przekopywania gleby (które może spowodować, że warstwa zawierająca najwięcej żywych organizmów znajdzie się na spodzie, a na górę trafi „martwa" ziemia ze spodniej warstwy) na korzyść jej wzruszania.

Kolejną sprawą jest nawożenie gleby, które w ujęciu biodynamicznym polega na utrzymaniu przy życiu organizmów żywych, które bytują w glebie i na jej powierzchni, oraz na dostarczaniu im pożywienia. Podstawą nawożenia w ogrodzie biodynamicznym jest kompost, który stanowi odzwierciedlenie tzw. ekologicznego obiegu substancji, zamieniając odpady z ogrodu i z gospodarstwa domowego w drogocenny nawóz. Przygotowanie dobrego tj. pełnowartościowego kompostu zgodnie z regułami sztuki biodynamicznej wymaga pewnej wprawy, a przede wszystkim wiedzy i konsekwencji - nie wszystkie odpady nadają się na kompost, poza tym nie wystarczy je ot tak wyrzucić. Wszystko to, co ma trafić na kompost należy wcześniej rozdrobnić, a następnie kompostu doglądać, m.in. przekładając i przesiewając.

Innym źródłem nawozu są rośliny specjalnie uprawiane z myślą o zaoraniu lub przekopaniu na nawóz. Są określane terminem nawozy zielone. Do nich zaliczyć można facelię, grykę, żyto ozime a także wiele roślin warzywnych wywodzących się z rodziny strączkowych (motylkowych) i krzyżowych (Cruciferae).

Co jeszcze jest ważne w uprawie biodynamicznej (a także w uprawie ekologicznej)?

1. Mulczowanie (czyli wyścielanie rozdrobnionym materiałem organicznym) tych miejsc, które nie będą zagospodarowane roślinami użytkowymi lub przeznaczonymi na nawóz - chodzi o ograniczenie parowania z gleby i powstrzymanie rozwoju chwastów. Mulczowanie gleby sprzyja zachowaniu jej wilgotności - zaoszczędzimy więc wodę i czas przeznaczony na podlewanie.

2. Podlewanie. Zwykle podlewamy bez zastanowienia, a tzw. bezmyślne nawadnianie może wyrządzić więcej szkód, niż przynieść pożytku (np. młode rośliny reagują alergicznie na tzw. zimny prysznic). Jeśli więc podlewamy zgodnie z regułami biodynamiki, robimy to wodą „odstałą", o temperaturze otoczenia. Ekologiczniej i ekonomiczniej będzie, jeśli będzie to woda deszczowa (a nie pochodząca z wodociągu). Aby nasza deszczówka była jak najczystsza, należy regularnie czyścić dach, rynny i zbiorniki na wodę. Oprócz jakości wody, ważne są również jej ilość i moment nawadniania. Lepiej jest podlewać rośliny rzadziej, ale w wystarczających ilościach - to reguła ogólna, obowiązująca nie tylko w rolnictwie biodynamicznym.

3. Zmianowanie czyli rozłożone w czasie następowanie po sobie różnych roślin użytkowych uprawianych na tym samym polu. Przeciwieństwem zmianowania jest popularna w rolnictwie przemysłowym monokultura. Zmianowanie zaplanowane szereg lat określanie jest mianem płodozmianu.

4. Uprawy mieszane (inaczej zwana współrzędnymi), w których na tej samej grządce sadzimy rośliny różnych gatunków. Chodzi o to, by wykorzystać zdolności różnych roślin do wzajemnego wspierania się, czy to za pomocą wydzielanych zapachów, czy wydzielin korzeniowych. Wspieranie może zarówno dotyczyć pozytywnego wpływu na wzrost, jak i odstraszaniu szkodników czy hamowaniu rozwoju chorób.

5. Ochrona roślin oparta przede wszystkim na prewencji czyli zapobieganiu infekcjom czy masowemu pojawianiu się szkodników. Bowiem jedna mszyca szkody na sałacie żadnej szkody nie uczyni, dopiero pojawienie się chmary przedstawicieli tego gatunku podniesie go do rangi szkodnika. Należy więc maksymalnie wychodzić naprzeciw wymaganiom poszczególnych gatunków roślin jeśli chodzi o miejsce uprawy, rodzaj gleby i wodę. W przypadku oprysków polegamy wyłącznie na środkach naturalnych. Większość z nich można wyprodukować samemu - np. sok z pokrzywy (świeży lub sfermentowany - w zależności od celu). Stosując te środki, pracujemy wg zasady „im mniej, tym lepiej" czyli rozcieńczamy, a dopiero potem pryskamy.

6. Dobór gatunków czyli preferowanie odmian starych - ogólnie odpornych i sprawdzonych w warunkach klimatycznych panujących na naszym terenie.

7. Wspieranie rozwoju owadów, ptaków i zwierząt pożytecznych dla upraw - chodzi o zaplanowanie miejsc w ogrodzie, w których będą mogły żyć przez cały rok. Tak więc np. zakładamy żywopłot nieformowany (lub umiarkowanie przycinany), by zapewnić zwierzętom schronienie. Wrogiem miejsca przyjaznego dla zwierząt jest ogród pedantycznie wypielęgnowany w każdym zakątku.

Zdajemy sobie sprawę, że powyższe zasady to zaledwie punkt wyjścia do myślenia o biodynamicznej uprawie roślin, a nie wyczerpujący przewodnik z konkretnymi wskazówkami i zaleceniami. Na szczęcie coraz więcej jest literatury fachowej, z której możemy korzystać. My polecamy książkę pt. „Bio-dynamiczna uprawa działki", autor: Barbara Elers, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, W-wa 1994 (do „upolowania" w antykwariatach).

----------
Zdjęcia i ilustracje: ©Ekoistka.pl

Komentarze

naramovige

0

 

 

mulczowanie ? skąd ten wyraz pochodzi ? czyli jakby nawożenie, pielenie i odchwaszczanie czy źle myślę ? ciekawy artykuł by the way

piątek 31 grudnia 2010, 19:03

Odpowiedz

Imię/nick *
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Wyślij komentarz

Anuluj

Ekoistka.pl - redakcja

0

 

 

Polski termin mulczowanie pochodzi od angielskiego mulching. Tak, jak piszemy w w/w artykule, dotyczy czynności polegającej na wyścielaniu powierzchni gleby rozdrobnionym materiałem organicznym. Inaczej mówiąc: mulczowanie to rozdrabnianie i ściółkowanie. Celem mulczowania jest ochrona gleby (np. przed wysuszeniem) i polepszenie jej struktury oraz przeciwdziałanie rozwojowi chwastów.

poniedziałek 03 stycznia 2011, 20:43

Odpowiedz

Imię/nick *
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Wyślij komentarz

Anuluj

Imię/nick *
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Wyślij komentarz